Compassie (of: mededogen) is het vermogen om ons betrokken te voelen bij pijn en lijden, zowel dat van onszelf als dat van anderen. Het gaat samen met de wens deze pijn en dit lijden te verlichten en bereidheid om daarin verantwoordelijkheid te nemen. Het is een algemeen menselijke eigenschap, die bij ieder in aanleg aanwezig is, maar die vaak om allerlei redenen niet tot bloei gekomen is. Gelukkig kan compassie door beoefening wel ontwikkeld en verdiept worden en dat is het doel van compassietraining. Terwijl medelijden vooral gepaard gaat met angst en sentimentaliteit, vraagt compassie om moed en ruimhartigheid.
Beoefening van zelfcompassie is niet egocentrisch maar zorgt juist voor een gezonde relatie met onszelf en juist ook voor een grotere openheid en mededogen naar anderen toe.

De training is gebaseerd op een wetenschappelijk onderbouwde visie op het belang van (zelf)compassie. Veel mensen met langdurige of terugkerende psychische problemen, van welke aard ook, hebben een lage dunk van zichzelf en gaan gebukt onder zelfverwijt of schaamte. Zij kunnen somber, angstig, hunkerend, boos of wantrouwend in de wereld staan en moeite hebben om warme gevoelens voor zichzelf en anderen te ervaren. Zij kunnen vluchten in isolement of zich storten in bezigheden of relaties die hen niet echt voldoening geven. Gesprekstherapieën bieden niet altijd een oplossing. Soms geven zij wel inzicht maar bereiken onvoldoende het ervaringsniveau (Ik snap het wel, maar voel het niet.) Juist dan valt compassietraining te overwegen, waarin oefeningen aangeboden worden om meer warmte, geborgenheid, acceptatie en verbondenheid met onszelf en anderen te ervaren.

De training is bedoeld voor hen die zich (deels) in bovengenoemde beschrijvingen herkennen en eerder aan de mindfulness cursus (MBSR/MBCT) hebben deelgenomen. De compassietraining bouwt daar namelijk op voort en is geschikt voor hen die gemotiveerd zijn tot nader zelfonderzoek en aan de eigen ervaring willen toetsen wat heilzaam voor hen is en wat niet. Met name is deze cursus bedoeld voor mensen die wel ondervonden hebben dat mindfulnessbeoefening hen goed doet, maar die moeite hebben deze in hun leven te integreren en een milde, vriendelijke houding daarbij te ontwikkelen. Van deelnemers wordt gevraagd dat zij gedurende de training dagelijks ¾ à 1 uur tijd vrijmaken voor oefeningen.

Naast het verder trainen van mindfulness komt het volgende aan bod:

• Het valideren van pijn en lijden en hoe ons brein en organisme is geëvolueerd om ons te helpen overleven.
  
  
• Inzicht in de drie centrale emotieregulatiesystemen, gericht op veiligheid, bevrediging en sociale verbondenheid.
  
  
• Hoe de emotieregulatiesystemen uit balans kunnen raken door invloeden van buitenaf, maar ook van binnenuit, bijvoorbeeld door schaamte, zelfkritiek en de innerlijke pestkop.
  
  
• Onze gedeelde menselijke conditie en dat waar we niet voor gekozen hebben, is niet onze fout.
  
  
• Hoe mentale voorstellingen de emotieregulatiesystemen kunnen beïnvloeden en compassiebeoefening de balans kan helpen herstellen.
  
  
• Oefenen in compassievol motiveren, aandacht geven, voelen, redeneren, visualiseren, spreken en handelen.

De training is onder meer gebaseerd op het werk van Paul Gilbert (The Compassionate Mind, Constable 2009; www.compassionatemind.co.uk), Christopher Germer (The Mindful Path to Self-Compassion, Guilford 2009) en Kristin Neff (www.self-compassion.org). Net als bij de mindfulnesscursus zijn de voornaamste leermeesters de eigen ervaring en de uitwisselingen in de groep. Deelnemers zijn vrij in wat en hoeveel ze met elkaar delen en hoeven de problemen voor elkaar niet op te lossen. Wel kunnen ze elkaar ondersteunen door ook in de uitwisselingen mindfulness en compassie te beoefenen.

Aangezien het aanbod nieuw is in de ggz wordt het op prijs gesteld dat deelnemers meedoen aan de evaluatie van de training. Desgewenst is er de mogelijkheid van een individueel voor- en nagesprek.